Bệnh đốm đen trên tôm là một trong những vấn đề nghiêm trọng ảnh hưởng đến ngành nuôi trồng thủy sản. Bệnh này không chỉ gây thiệt hại lớn về kinh tế mà còn ảnh hưởng đến chất lượng và năng suất của đàn tôm
Việc hiểu rõ về các nguyên nhân, dấu hiệu để có một giải pháp phòng trị rất quan trọng đối với người nuôi tôm trong việc chủ động bảo vệ đàn tôm.
1. Nguyên nhân chính
a. Nguyên nhân sinh học
Vi khuẩn gây bệnh: thường gặp là Vibrio spp., Pseudomonas, Aeromonas… Những vi khuẩn này có khả năng tiết ra các chất có khả năng ăn mòn lớp vỏ kitin của tôm và gây ra lở loét, tạo ra các vết lõm làm cho vỏ trở nên nhăn nheo. Các vết thương trên vỏ nếu để lâu, kéo dài sẽ bị đen hóa, tạo thành các đốm đen.
Nguyên nhân tôm bị đốm đen chủ yếu đến từ vi khuẩn
Nấm: Nấm Fusarium solani được xác định là gây ra chứng đen mang, đốm đen trên tôm vào năm 2022. Đây là giống nấm phổ biến, xuất hiện cả trên nước lợ, nước ngọt và đất. Tất cả các loài tôm đều có nguy cơ nhiễm nấm, đặc biệt tôm trưởng thành và gần trưởng thành thường bị nhiễm nặng
Bệnh đốm đen do nhiễm nấm Fusarium solani (mô bệnh học và trên kính hiển vi điện tử).
Ký sinh trùng: một số loài bám vào mang, gây tổn thương.Điển hình có nguyên sinh động vật (Lagenophrys), trùng amip (Paramoeba sp), sợi khuẩn (Leucothrix mucor),… Trong đó, nhiễm trùng amip dẫn đến tỷ lệ chết cao. Nghiên cứu của Jee EunHan và cộng sự năm 2019 xác định: trùng amip gây đen mang trên tôm thẻ chân trắng là Paramoe sp. Nguyên nhân được cho là do nhiệt độ tăng hoặc độ mặn cao gây stress cho tôm, kết hợp với mật độ thả cao tạo lợi thế cho các nguyên sinh động vật tự nhiên có trong môi trường nước biển gây bệnh.
b. Nguyên nhân môi trường
+ Ao nuôi có chất lượng nước ao kém, hàm lượng khí độc NH3, NO2vượt ngưỡng, hàm lượng oxy thấp sẽ làm mang tôm bị tổn thương, rám đen, trong trường hợp nồng độ khí độc quá cao có thể gây đen mang nghiêm trọng với tỷ lệ chết cao.
+ Ao nuôi có độ kiềm thấp dẫn đến ao thiếu tảo, thiếu dinh dưỡng và các khoáng chất cần thiết cho tôm, khiến tôm lột xác chậm cứng vỏ, tôm yếu dễ bị vi khuẩn gây hại.
+ Ao nuôi có độ pH thấp: Tôm sống trong điều kiện này dễ bị muối của các kim loại nặng như nhôm, sắt kết tụ trên mang, làm mang tôm chuyển màu đen.
Các tác nhân môi trường này làm giảm sức đề kháng của tôm nuôi, cũng tạo điều kiện cho các tác nhân sinh học xâm nhập và gây bệnh.
2. Dấu hiệu nhận biết
– Xuất hiện đốm đen trên cơ thể:
Trên vỏ tôm xuất hiện các đốm đen hoặc vùng tối màu, thường là các mảng nhỏ và phân tán. Các đốm đen này có thể xuất hiện ở đầu ngực, thân, đuôi và các chi của tôm.
Các đốm đen có thể bắt đầu từ những vết thương nhỏ hoặc các vết trầy xước, sau đó lan rộng và trở nên rõ rệt hơn.
–Tổn thương vỏ tôm:
Vỏ tôm bị tổn thương, có thể thấy các vết loét hoặc nứt nẻ. Các vùng da bị đốm đen thường trở nên cứng và có kết cấu khác biệt so với các phần khác của cơ thể tôm.
Trong những trường hợp nặng, vỏ tôm có thể bị phá hủy hoàn toàn, làm lộ ra cơ thịt bên dưới.
– Giảm sức khỏe và tăng tỷ lệ chết:
Tôm bị bệnh thường bơi lờ đờ, giảm hoạt động và ít phản ứng khi bị kích thích. Tôm có thể có biểu hiện stress và dễ chết khi môi trường nuôi thay đổi.
Tôm nhiễm bệnh nặng có thể chết hàng loạt, đặc biệt là khi các điều kiện môi trường không thuận lợi (như nhiệt độ nước thay đổi đột ngột, chất lượng nước kém).
– Ăn kém và chậm lớn:
Tôm bị bệnh thường giảm ăn hoặc bỏ ăn hoàn toàn. Điều này dẫn đến việc tôm chậm lớn, giảm trọng lượng và không đạt được kích thước thương phẩm mong muốn.
Sự giảm ăn và chậm lớn cũng làm tôm dễ bị mắc các bệnh khác do suy giảm sức đề kháng
3.Cách phòng trị:
Phòng bệnh:
– Quan tâm đến chất lượng nước. Kiểm soát tốt các chỉ số môi trường như pH, oxy hòa tan, kim loại nặng, độc tố và các khí độc. Sử dụng men vi sinh định kỳ để phân hủy các chất hữu cơ dư thừa và làm sạch đáy ao.
– Kiểm soát thức ăn: Cho ăn đúng liều lượng, tránh dư thừa gây ô nhiễm nước.
– Bổ sung dinh dưỡng: Tăng cường vitamin (đặc biệt là vitamin C) và khoáng chất hữu cơ trong thức ăn giúp tăng cường sức đề kháng cho tôm.
– Mật độ nuôi: Nuôi tôm với mật độ hợp lý để tránh tạo môi trường quá tải và căng thẳng cho tôm.
Một số sản phẩm vi sinh ,vitamin C và sản phẩm dinh dưỡng cty Trường Hải Tiến
Trị Bệnh:
– Xác định nguyên nhân khi phát hiện tôm có dấu hiệu bệnh đề xử lý đúng các nguyên nhân ngay lập tức.
– Khi bệnh đã nặng, việc điều trị không mang lại hiệu quả do tôm giảm ăn mạnh, mất sức đề kháng, khó xử lý bệnh hơn, nhất là bệnh do yếu tố sinh học.
Do đó, việc phòng bệnh ngay từ đầu là biện pháp hiệu quả và bền vững nhất.
